نرم‌افزار یكپارچه؛ قلب تپنده سازمان

تاريخ:10 مهر 1388

 سیستم برنامه‌ریزی تولید، در سازمان‌های تولیدی یكی از بخش‌های تعیین‌كننده سازمان، قلب تپنده یك سازمان، سیستم برنامه‌ریزی تولید آن است. در سیستم برنامه‌ریزی تولید پارامترهایی مانند میزان سفارش مشتری، مواد اولیه، تجهیزات، نیروی انسانی، الویت‌های تولید، سود و بهره‌وری و ... پایه‌های یك سیستم برنامه‌ریزی تولید را شكل می‌دهند. در این بین پارامترهای سفارش مشتری و مواد اولیه از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.

كلیت كار به این شكل است كه بعد از دریافت سفارش مشتری و زمان نیاز مشتری (تاریخ تحویل به مشتری)، مواد اولیه مورد نیاز تامین شده و سپس فرآیند تولید با توجه به پارامترهایی مانند اولویت‌های تولید، سود و بهره‌وری و ... آنچنان بین تجهیزات و نیروی انسانی تقسیم می‌شود، كه تحویل به موقع به مشتری تضمین شود. از طرفی هر سیستم برنامه‌ریزی در كنار هدف اصلی خود كه همان تحویل به موقع است سعی در بهینه‌سازی پارامترهای دیگر نیز دارد كه از جمله آنها می‌توان به افزایش سطح فروش، كاهش حجم انبار مواد اولیه كه در واقع سرمایه راكد محسوب می‌شود و ... دارد. همانطور كه مشهود است سفارش مشتری و زمان نیاز او اصلی‌ترین پارامترهای سیستم برنامه‌ریزی را تشكیل داده و مابقی پارامترها  حول آن می‌چرخد.

نرم‌افزارهایی كه در زمینه برنامه‌ریزی تولید هستند این سیكل را مدنظر قرارداده و سیستم خود را بر آن استوار می‌كنند اما در صنعت قطعه‌سازی خودرو (البته در ایران) قدری شرایط متفاوت است به این ترتیب كه سفارش مشتری و تاریخ نیاز او از ثبات زیادی برخوردار نیست (البته با توجه به زنجیره تامین برای مشتری مانند ایران خودرو و شرایط  ویژه تولید و بازار در ایران شاید امری اجتناب‌ناپذیر باشد) از طرفی دیگر پارامترهایی كه در سیستم برنامه‌ریزی تولید با تئوری كه شرح داده شد بهینه می‌شوند، الزاماً در سیستم برنامه‌ریزی شركت‌های قطعه‌سازی ایرانی موضوعیت ندارد. از جمله این پارامترها می‌توان به دو موضوع زیر اشاره كرد:

1ـ حجم انبار مواد اولیه همانگونه كه از تئوری اولیه مشخص است در سیستم جهانی برنامه‌ریزی تولید سعی می‌شود مقدار آن با توجه به نرخ پایین تورم و زنجیره تامین قدرتمند كاهش یافته تا با كاهش آن حجم سرمایه راكد كاهش یافته تا نهایتا مقدار سرمایه ذخیره شده از بهینه‌سازی این پارامتر صرف سرمایه‌گذاری‌های جدید شود. اما در صنعت قطعه‌سازی، فقددان تأمین یك زنجیره تامین قدرتمند و ترس از ناتوانی در تامین مواد اولیه مورد نیاز در مواقع لزوم از یك طرف و نرخ تورم بالا از طرف دیگر، مواد اولیه را برای شركت‌ها به یك تجارت تبدیل كرده و مدیران این شركت‌ها در تلاشند تا حجم مواد اولیه آنها از حدی پایین‌تر نرود.

2 - همانطور كه اشاره شد افزایش سطح فروش و درآمد از دیگر پارامترهای مهم در سیستم جهانی برنامه‌ریزی تولید است. اما تجربه نشان داده است شركت‌های ایرانی چندان به این پارامتر علاقه نشان نمی‌دهند (شاید دلیل آن نبودن بازار رقابتی و در نتیجه عدم احساس به تلاش در افزایش بهره‌وری است) ولی در مقابل پارامتری مانند «به صفر رساندن زمان بیكاری اپراتورها در برنامه تولید» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. تجمیع این موارد سبب شده تا تئوری بالا قدری  با چالش روبرو شده و سازمان‌های قطعه‌سازی در بكارگیری این تئوری، به مشكلاتی دچار شوند. طبیعی است نرم‌افزارهایی كه بر اساس این تئوری فعالیت می‌كنند در پاسخگویی به نیازها و شرایط این شركت‌ها دچار مشكل خواهند شد.

تجربه پیاده‌سازی سیستم برنامه‌ریزی تولید در چندین شركت قطعه‌سازی علی‌الخصوص  شركت مهندسی ایداج (تولیدكننده قطعات فلزی خودرو، موجگیر و توژن بار) نشان داد نرم‌افزارهایی كه برای این دسته از مشتریان طراحی می‌شوند باید به گونه‌ای باشند تا بتوانند این عدم ثبات در سفارش و تاریخ نیاز آن را و همچنین تغییرات ناگهانی و سریع مقادیر آن و پارامترهای ویژه این شركت‌ها برای بهینه‌ساز ی را به عنوان  پارامترهای اصلی برنامه‌ریزی تولید به حساب آورده و كوشش كنند تا با این شرایط، بهینه‌ترین شرایط تولید را فراهم سازند.

*مدیرعامل شركت دانش گسترش آینده