اعتیاد جدید: رسانه‌های اجتماعی

تاريخ:7 شهریور 1389

اگر از آن دسته كاربران فیس‌بوك هستید كه صبح را با این سایت شروع می‌كنید، در طول روز چه در خانه باشید یا محل كار چندین بار به صفحه‌تان سر می‌زنید و شب‌ها بدون چك كردن آخرین وضعیت فیس‌بوك‌تان نمی‌توانید راحت بخوابید؛ اگر از آن گروه از كاربران توییتر محسوب می‌شوید كه با استفاده از هر ابزاری از جمله تلفن همراه در هر شرایطی صفحه‌تان را به‌روز نگه می‌دارید و آخرین وضعیت خودتان را منتشر می‌كنید و خلاصه اگر از «خوره»های رسانه‌های اجتماعی هستید، بدانید كه تنها نیستند و این نوع استفاده «اعتیادگونه» از این ابزارهای جدید بین كاربران اینترنتی كم‌كم به پدیده‌ فراگیری تبدیل می‌شود.

نتایج دو گزارش در مورد رفتار كاربران رسانه‌های اجتماعی نشان می‌دهد كه استفاده از این سایت‌ها در بین كاربران آمریكایی در سطح گسترده‌ای رو به افزایش است.  پژوهش‌های كراودساینس (Crowd Science)  و سایت رترو (RETREVO)  كه در سایت ای - ماركتر (eMarketer) ارائه شده، نشان می‌دهد می‌توان از مسئله جدیدی با عنوان اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی سخن گفت.

گزارش اول
گزارش اول كه در ماه سپتامبر سال ۲۰۰۹  تهیه شده نشان می‌دهد حدود ۲۷ درصد از كاربران توییتر بطور روزانه صفحاتشان را به‌روز می‌كنند و ۴۶ درصد، هر روز صفحات‌ شخصی‌شان را مشاهده می‌كنند. تقریباً یك نفر از هر پنج نفر كاربر شبكه‌های اجتماعی در طول هفته از توییتر استفاده می‌كند. اگر چه حدود ۶۰ درصد از كاربران توییتر گفته‌اند كه از كامپیوترهای شخصیشان به این سایت متصل می‌شوند ولی قابلیت به‌روز كردن میكروبلاگ‌ها از راه‌های مختلف باعث شده موقعیت‌های جالبی برای دسترسی به توییتر ذكر شود. قابلیت به‌روز كردن رسانه‌های اجتماعی به وسیله تلفن‌های همراه باعث شده كه كاربران تجربه به‌روز كردن این گونه سایت‌ها را در حالاتی از قبیل رانندگی، اعمال مذهبی و مكان‌هایی مثل كلاس درس یا حتی دستشویی داشته باشند.

گزارش دوم
نتایج گزارش دوم نشان می‌دهد استفاده اعتیادگونه از رسانه‌های اجتماعی در بین جوانان زیر ۳۵ سال پدیده‌ای جدی است. ۲۷ درصد از این‌ كاربران روزانه بیشتر از ۱۰ بار به صفحه فیس‌بوكشان سر می‌زنند و ۵۶ درصد در طول روز بین یك تا ۱۰ بار این كار را می‌كنند. نتایج این گزارش نشان می‌دهد در حالی كه كاربران بالای ۳۵ سال استفاده كنترل شده و منطقی از رسانه‌های اجتماعی دارند، درصد قابل توجهی از زیر ۳۵ ساله‌ها تجربه به‌روز كردن و سر زدن به سایت‌هایی از قبیل فیس‌بوك و توییتر را در موقعیت‌های متفاوتی از جمله در حین رانندگی، در حال كار، در زمان تعطیلات، در زمان یك قرار و حتی بعد از برقراری رابطه جنسی دارند.

این تجربه استفاده از رسانه‌های اجتماعی در موقعیت‌های متنوع نتیجه استفاده از اینترنت همراه است كه تقریباً در هر مكانی در دسترس قرار دارد. در بین كاربران بالای ۳۵ سال ۸۱ درصدشان با استفاده از دستگاه‌ كامپیوتر به رسانه‌های اجتماعی متصل می‌شوند و تنها ۱۹ درصدشان از اینترنت همراه استفاده می‌كنند، ولی در بین جوانان زیر ۳۵ سال این نسبت، ۵۴ به ۴۶ است.

اعتیاد جدید
بحث اعتیاد به اینترنت در یك دهه اخیر كه استفاده از این تكنولوژی جدید ارتباطی گسترش پیدا كرده، به صورت جدی دنبال شده است. هر چند هنوز درباره اطلاق واژه «اعتیاد» به استفاده بیش از حد از اینترنت اختلاف نظرهایی وجود دارد، ولی مقاله‌ها و دستور‌العمل‌های فراوانی درباره اعتیاد اینترنتی منتشر شده و حتی در برخی كشورهای مختلف كلینیك‌های مخصوص ترك اعتیاد اینترنتی تأسیس شده است. حضور بیش از اندازه در فضاهای گفت‌وگوی اینترنتی از جمله چت‌روم‌ها و فروم‌ها، علاقه به دانلود بیش از حد اطلاعات، وبگردی زیاد و استفاده كنترل نشده از بازی‌های آنلاین، پورنوگرافی، قمار و خرید اینترنتی را از انواع اعتیاد اینترنتی ذكر كرده‌اند.

به نظر می‌رسد اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی جدیدترین نوع اعتیاد اینترنتی باشد. این اعتیاد به خصوص در استفاده بیش از حد و كنترل نشده از شبكه‌های اجتماعی و میكروبلاگ‌ها دیده می‌شود و به نظر می‌رسد با فراگیرتر شدن استفاده از رسانه‌های اجتماعی رو به‌ افزایش باشد.