مشكل اصلی در مسیر پیشرفت فناوری اطلاعات در ایران چیست؟ بگذارید دقیق‌تر و صریح‌تر به مسئله بپردازیم: اصلی‌ترین مانع در راه اجرای برنامه‌های طراحی شده برای ارائه خدمات الكترونیك (و به عبارت كامل‌تر، شكل‌گیری دولت الكترونیك) در كشورمان كدام است؟ از نقطه نظر كسانی كه به این موضوع، از دیدگاهی اصولی و زیرساختی می‌نگرند، بی‌تردید سرلوحه مشكلات و موانع در این مسیر، معضل «دسترسی» است.

در این دیدگاه، تا زمانی كه امكان دسترسی سهل و آسان و ارزان و سریع و با حداقل محدویت ممكن به شبكه‌های ارتباطی فراهم نشود، اساسا سخن گفتن از مفاهیم متنوع حوزه فناوری اطلاعات و پیش‌شرط‌های ضروری برای تحقق دولت الكترونیك، محلی از اعراب ندارد. واقعیت این است كه از زمانی كه محدودیت سرعت دسترسی كاربران به اینترنت به عنوان یك الزام از سوی دولت مطرح و اجرایی شد، این مسئله، موضوع انتقادها و مناقشات فراوانی شد، كه قطعا بخش زیادی از این انتقادات، ناظر بر فرصت‌سوزی قابل تاملی بود كه در پی این تصمیم به بار می‌آمد.

در زمانه‌ای كه سرعت دسترسی به اینترنت در جهان، به عرصه رقابت تبدیل شده و هر روز اخبار شگفتی از افزایش این عدد در نقاط مختلف دنیا، و حتی به ظاهر غیرقابل مقایسه با شرایط و توانایی‌های كشور ما منتشر می‌شود، اصرار و تاكید مسئولین بر محدودیت مورد نظر، چیزی جز حسرت برای كارشناسان و علاقه‌مندان به توسعه كشور در بهره‌گیری از این فرصت تاریخی به جای نمی‌گذارد.

ماهنامه دنیای كامپیوتر و ارتباطات از ابتدای اعلام مصوبه مزبور و همكلام با كارشناسان و دست‌اندركاران علمی و صنفی این حوزه، همواره نقد تحلیلی خود را نسبت به این موضوع ابراز داشته و تلاش نموده با ارائه تصویری از پیشرفت دنیای فناوری اطلاعات و نقش فاكتور سرعت دسترسی، و تشریح تكلیف مدیران و مسئولین در برآوردن شرایط دسترسی با بهترین شرایط برای كاربران ایرانی، بتواند در گشودن این گره نقشی ایفا نماید.

از جمله در شماره گذشته ماهنامه، و در گفت‌وگویی كه با نصرالله جهانگرد (به عنوان كارشناسی با تجربیات ذی‌قیمت در اندازه‌های ملی در این عرصه) داشتیم، بر این موضوع به صراحت تاكید شد و این نكته كه «پهنای باند» اكنون به علت‌العلل شكل‌گیری و توسعه دولت الكترونیك كشورمان تبدیل شده است، مورد اشاره قرار گرفت.

اكنون كه ساعات آخر آماده‌سازی شماره جدید ماهنامه توسط بخش فنی برای چاپ و انتشار طی می‌شود (و طبق معمول در همین ساعت هم من سرگرم نوشتن یادداشت خود هستم) خرسندم كه سخنان تازه وزیر ارتباطات را به عنوان خبری امیدبخش و خوشحال كننده در سرمقاله یادآوری نمایم. وزیر محترم ارتباطات در گفت‌وگویی با خبرگزاری فارس، نوید داده كه محدودیت دسترسی كاربران خانگی به اینترنت، تقریباً رفع خواهد شد.

تقی‌پور البته تصریح كرده كه تصمیم‌گیری نهایی در این خصوص بر عهده نهادهای دیگری است كه بنا به سخن ایشان، عموما صبغه فرهنگی هم دارند و گویا تاكنون نگرانی‌های فرهنگی نیز باعث اجرای تصمیم پیشین بوده است، با این حال اعلام آمادگی فنی وزارت ارتباطات برای كاهش محدودیت و نیز ارسال پیشنهادی در این زمینه به دستگاه‌های فرادستی برای افزایش سرعت 128 كیلوبایت فعلی كاربران خانگی به 4 برابر یعنی 512 كیلوبایت، به خودی خود قدم مثبتی است، چه خود ایشان نیز تا مدتی پیش همین سرعت فعلی را كافی می‌دانست، بنابراین موضع وزیر را به فال نیك می‌گیریم، و امیدواریم این سخنان، در ادامه بتواند فتح بابی در رفع مشكل اساسی و مانع پیش روی پیشرفت كشورمان در عرصه آی.سی.تی باشد. 

كنگره فناوری اطلاعات و ارتباطات  
«كنفرانس فناوری اطلاعات و ارتباطات با رویكرد به‌زیست شهروندان» در ابتدای خرداد ماه جاری تهران برگزار شد، در حالی كه وجود مشكلات ساختاری باسابقه به خصوص در ابعاد مدیریتی در كشور، مطابق پیش‌بینی توانست گاه در حكم عامل بازدارنده در استفاده هر چه بهتر و عمیق‌تر از فرصت پیش‌آمده عمل نماید؛ ناسازگاری‌های مدیران و اختلاف سلیقه‌هایی كه اساسا نباید در عرصه‌های فنی و علمی و صنعتی نمایان شوند، و دلایلی دیگر از این دست، شاید بخوبی توانستند تصویری از عوامل مزمن ضعف و عقب‌افتادگی جامعه‌مان بدست دهند.

با این حال از انصاف نباید دور افتاد كه در فضای راكد و فسردگی رایج، این همایش توانست به مثابه یك اتفاق در عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات كشورمان ظاهر شود و به ویژه در عرضه محتوا و ایجاد تریبونی برای بحث و گفت‌وگو و ارائه تجربیات و عملكردها، شایان توجه و كاملا مثبت ارزیابی گردد. در گفت‌وگویی كه با دبیر این كنگره داشتم،‌ ایشان با تاكید بر این نكته، مطالبه فراوان برای محتوای عرضه شده در طول این مدت را دلیلی بر توجه صاحبنظران و كارشناسان به موضوع محوری و راهبردی كنگره می‌دانست.

در هر صورت ماهنامه دنیای كامپیوتر و ارتباطات نیز با عطف توجه به هدف اصلی برگزاری كنگره یعنی ایجاد تحرك و نشاط در این حوزه، به صورت فعالی با آن برخورد نموده، و با تهیه و انتشار ویژه‌نامه در این زمینه و شركت در نمایشگاه جنبی این اتفاق، و نیز ارائه گزارش‌های فراوان و برخط در طول برگزاری آن و از طریق «ایتنا» حضوری چشمگیر در آن داشت؛ در این شماره نیز گزارشی جامع از این كنگره تدارك دیده كه به علاقه‌مندان تقدیم می‌گردد. 

64 بیتی‌ها 
از زمانی كه در دنیای الكترونیك و به تبع آن در دنیای كامپیوتر، امكان انتقال داده‌ها در كانال 64 بیتی فراهم شد، می‌شد حدس زد كه به دلیل افزایش سرعت نقل و انتقال داده‌ها، در آستانه تغییری جدی در پهنه پردازش كامپیوتری هستیم؛ چنین هم شد، و همگی در مدت زمانی كوتاه آثار این پیشرفت را به چشم دیدیم. خیلی زود محصولات سخت‌افزاری با تغییرات لازم به سمت 64 بیتی شدن رفتند، و صاحبان نرم‌افزارها و محصولات نیز نسخه جدید خود متناسب با سخت‌افزارهای تازه را عرضه نمودند،‌ و اینچنین شد كه دنیای كامپیوتر و پردازش، به سرعت توانست یك نسل را پشت سربگذارد و به دنیایی جدید وارد شود.

در این شماره و در پرونده 64 بیتی‌ها، به تحولی می‌پردازیم كه پس از جهش فناوری به دنیای پدیده‌های 64 بیتی ایجاد شد و چهره دانش/صنعت كامپیوتر را دگرگون ساخت. در این پرونده همكارانم به موضوعاتی چون سخت‌افزارها و نرم‌افزارها و پردازش 64 بیتی پرداخته‌اند و تلاش كرده‌اند زوایای گوناگونی از این تحول و فناوری منتج از آن را تهیه و عرضه كنند، كه امیدوارم حاصل این تلاش بر دانش خوانندگان و مخاطبین گرامی ماهنامه بیفزاید.