با گسترش و توسعه هر روزه بازی‌های رایانه‌ای و كنسولی و نفوذ روزافزون این سرگرمی‌های نسبتاً نوین، به خانه‌ها و حتی دفاتر كار مردم جهان، اهمیت بازی‌ها نیز، بیش از پیش خودنمایی می‌كند. به تناسب شدت ورود همین مهمان‌های خوانده یا ناخوانده، در بین اقشار مختلف مردم و كارشناسان نیز بحث‌های بسیاری بر سر خوب بودن یا نبودن و مفید یا مضر بودن این نوع بازی‌ها در روال زندگی روزمره انسان‌ها، به ویژه كودكان و نوجوانان كه اصطكاك و علاقه بیشتری با سرگرمی‌های دیجیتال دارند، شكل گرفته است. همچنان كه عده‌ای كارشناس (و ناكارشناس) با برشمردن مضرات متعدد انجام بازی‌های رایانه‌ای بر طبل مخالفت با آنها می‌كوبند، عده‌ای هم (حال از سر واقع‌بینی یا تعصب) سعی می‌كنند به طور مستدل نظرات گروه اول را رد كرده و واقعیت حضور این دسته از سرگرمی‌های دیجیتال را در زندگی روزمره انسان‌ها با دیدی واقع‌بینانه‌تر خوش بنمایانند. ما هم كه طبعاً در جبهه گروه دوم قرار داریم، احتمالاً هر چه بگوییم، به تعصبمان نسبت به این حوزه از فناوری دیجیتال ربط خواهند داد و گفته‌هایمان با دیده شك و تردید مورد بررسی قرار خواهد گرفت. اما واقعیت این است كه بازی كردن و بازی‌ها نه تنها دیگر مخل زندگی انسان قرن بیست و یكم محسوب نمی‌شود، بلكه اگر به اعتدال و در حد همان سرگرمی بدان‌ها پرداخته شود، می‌توانند از ابعاد مختلف به رشد و پرورش توانایی‌های اجتماعی، فیزیولوژیك، روانی و ... ما كمك  كنند و موجب شوند فردی سالم‌تر و قوی‌تر از هر لحاظ  باشیم و زندگی موفق‌تر و لذت‌بخش‌تری را تجربه كنیم. بیایید با هم مرور كنیم كه بازی كردن در عرصه زندگی چه فوایدی می‌تواند برای هر یك از ما داشته باشد و این بازی‌های ساده به ما چه درس‌هایی می‌دهند.

هماهنگی اعضا
یكی از توانایی‌هایی كه در هر بازی ویدئویی صرف‌نظر از نوع آن، گیمر بایستی به كار گیرد، استفاده همزمان از دست و چشم برای پیشبرد بازی است. این همان توانایی‌ای است كه پزشكان متخصص بدان هماهنگی دست و چشم می‌گویند كه از جمله نشانه‌های سلامتی افراد به شمار می رود و در امور متعددی كاربرد دارد. مثلاً برای نواختن یك ابزار موسیقی یا انجام هر نوع ورزشی یا رانندگی. یك بررسی در آمریكا نشان داده است آمار تصادفات  و تخلفات رانندگی كسانی كه در هفته حتی چند ساعت با رایانه یا كنسول خود بازی می‌كنند، از سایرین كمتر است. شاید از این به بعد اگر پزشكان و افسران راهنمایی و رانندگی نیز به این موضوع علم پیدا كنند، آنان نیز در تبلیغات خود والدین را تشویق كنند كه برای نوجوان یا جوان خویش یك رایانه یا كنسول بازی تهیه كنند تا بتوانیم ورزشكارانی قوی‌تر و رانندگانی محتاط‌تر در جامعه داشته باشیم!

بهبود توانایی‌های شغلی و تجاری
شاید این مورد كمی غریب باشد كه بازی كردن چه كمكی می‌تواند به امور تجاری و حرفه‌ای ما بكند؟ اما نظر مرا بخواهید، كسی كه چند وقتی strcraft بازی كرده باشد، ممكن است قابلیت و لیاقت بیشتری برای احراز پست‌های مدیریتی نسبت به كسی كه چهار سال در دانشگاه درس خوانده است، داشته باشد! در یك بازی استراتژی شما عمیقاً می‌آموزید كه چگونه موقعیت خود را در میان رقیبان و دشمنان مستحكم كنید و به مرور بر تك‌تك آنها تفوق یابید. در چنین بازی‌هایی گیمر به نیكی در می‌یابد كه جمع‌آوری و حفظ منابع (همچون پول) چقدر ارزشمند است و چگونه باید از آن محافظت كرد و چه مواقعی مورد استفاده‌اش قرار داد. در نوع پیشرفته‌تر بعضی از بازی‌های مدیریتی نیز فرد یاد می‌گیرد كه چگونه از منابع خود برای استخدام و به كارگیری افراد و نیروهای مورد نیازش بهره بگیرد و چطور این منابع را مدیریت كند.

كلاس فیزیك!
در برخی بازی‌ها توجه ویژه‌ای به استفاده و پیاده كردن قوانین فیزیكی جهان واقعی می‌شود.  مثلا وقتی شما در بازی نقش یك تك‌تیرانداز را ایفا می كنید و مأموریت دارید افراد دشمن را با Sniper خود تك به تك از راه دور از پا درآورید، ناچار خواهید بود به سرعت باد هم توجه كنید و تأثیر آن را بر جهت‌گیری گلوله درنظر بگیرید. وقتی می‌خواهید از یك شاتگان سنگین برای كشتن زامبی‌ها استفاده كنید، لگد تفنگ چیزی است كه نمی‌توانید نادیده اش بگیرید. یا وقتی  دارید COD بازی می‌كنید، حتماً قبل از پرتاب یك نارنجك بین سربازهای روس یا ژاپنی باید زاویه‌ای مناسب برگزینید تا به عوض آنها خودتان منفجر نشوید! همه اینها گوشه‌هایی از كاربرد فیزیك در بازی‌ها است كه به مرور و به صورت ناخودآگاه كودكان ما را با انواع قوانین فیزیكی آشنا می‌كند. كسی چه می‌داند ... شاید در آینده وفور بازی‌هایی مثل World of Goo  بتواند باعث شود تمرین‌های فیزیك‌مان را سریع‌تر حل كنیم!

تایپ كردن
در بازار كار امروزه، شما وارد هر شغلی با هر رتبه و تخصصی كه بخواهید بشوید، تایپ كردن یكی از تخصص‌ها و توانایی‌هایی است كه مورد توجه قرار دارد و می‌تواند بخت شما را برای احراز آن شغل افزایش بخشد. یك راه سنتی و ساده برای یاد گرفتن این كار همان ثبت‌نام در كلاس‌های آموزش تایپ و ورد است كه به تبع، مستلزم صرف زمان و هزینه است؛ تازه اگر دست آخر بتوانید از این كلاس‌های كسل‌كننده چیزی یاد بگیرید! راه دیگر استفاده از نرم‌‌افزارها و كتاب‌های آموزش تایپ است كه تجربه نشان داده معمولاً هم كمتر كسی از این رهگذر چیز خاصی یاد می‌گیرد. اما كافی است كمی به بازی‌های رایانه‌ای بپردازید تا در كوتاه مدتی ناگهان ببینید تبدیل به چه تایپیست متبحری شده‌اید! در بیشتر بازی‌هاHotKey هایی تعریف شده یا می‌توان تعریف كرد كه معمولاً به جای حركت روی آیتم‌های مختلف به وسیله ماوس، زیاد هم استفاده  می‌شوند.

اما استفاده از این كلیدهای میان‌بر مستلزم سرعت عمل خاصی هم می‌باشد - تا یك وقت به جای زدن دكمه پرتاب نارنجك، به اشتباه دكمه پرش را نزنید! در نتیجه به مرور و به طور ناخودآگاه جای هر حرف و دكمه‌ای روی صفحه كلید به خوبی در صفحه ذهن شما نقش خواهد بست. بدین ترتیب در بحبوحه مثلاً یك بازی چند نفره آنلاین استراتژیك، در همان اثنا كه رقیبتان با ماوس روی دكمه build و بعد دكمه factory كلیك می‌كند، شما به سادگی می‌توانید با فشردن دكمه‌های میان‌بر B و F، سی ثانیه‌ای از رقیب سرسختتان پیش بیفتید. یكی دیگر از كارهایی كه در گیم‌ها به تایپ كردن نیاز دارند، سیستم چت یا همان گفت‌وگو در بازی‌های آنلاین است. كافی است چندثانیه‌ای در تایپ یك پیغام برای هم گروهی خود یا صدور یك دستور به افراد گروه تحت فرمانتان تعلل كنید تا عاقبتی بهتر از هدشات شدن توسط دشمن نداشته باشید!

تقویت توانایی كار گروهی و رهبری
احتمالاً شما هم تا به حال از گوشه و كنار و از لابه‌لای مطالب نشریات و وب‌سایت، مطالبی در مورد غیراجتماعی یا حتی ضداجتماعی بودن گیمرها شنیده‌اید. اما واقعیت این است كه كسانی كه اینگونه اظهارنظرها را می‌كنند، از حداقل اطلاعات برخوردارند و هیچكدام تا به حال از نزدیك با یك گیم و گیمر آشنا نشده‌اند و صرفاً به سبب بی‌علاقگی خود به این نوع سرگرمی‌های دیجیتال، سعی می‌كنند چنین اظهارات فاضل‌مآبانه‌ای كنند. حقیقت این است كه اگر كمی با غور بیشتر تفحص كنیم، می‌بینیم كه  در واقع بازی‌های(مخفف عبارت Massively Multiplayer online role – playing  كه معرف دسته‌ای از بازی‌های نقش‌آفرینی چندنفره است.)  MMORPG یا (بازی‌های تیراندازی اول شخص) FPS گروهی بسیار به رشد شخصیت اجتماعی افراد كمك می‌كنند. وقتی در بازی‌ای شما خود را متعلق به گروه یا قومی می‌بینید، تمام تلاش خود را بایستی به كار بندید تا روابط خود را با سایرین بهبود بخشید تا بتوانید اجتماعی مستحكم‌تر در جامعه مجازی بازی، داشته باشید و در مقابل خارجی‌ها و دشمنان متحدتر باشید و مگر تعلیمات اجتماعی چیزی غیر از این به ما می‌آموزند؟

همچنین یاد می‌گیرید كه در قالب گروه نقشی را برعهده بگیرید و آن را به بهترین نحو ایفا كنید؛ یكی برای همه و همه برای یكی. در انواع خاصی از بازی‌های جنگی و كماندویی هم سیستم خاصی وجود دارد كه بازی‌كننده نقش رهبر و فرمانده گروه را بر عهده می‌گیرد و علاوه بر انجام وظایف خود و شركت در عملیات، بایستی هدایت گروه تحت امر را خود نیز بر عهده گرفته و در واقع با توجه به توانایی و تخصص هر یك از افراد دستور لازم را به او بدهد. این نوع بازی‌ها علاوه بر ایجاد حس مسئولیت‌پذیری در گیمر ، شیوه اداره یك گروه را نیز به صورت غیرمستقیم به او می‌آموزد؛ ضمن اینكه می‌تواند به تقویت حس اعتماد به نفس فرد نیز كمك كند. چون از آنجایی كه در هر صورت ما با یك بازی طرف هستیم، هر زمانی امكان جبران یا تصحیح دستورات اشتباه وجود دارد.

مبارزه با سختی‌ها و مشكلات
یكی از خصوصیات ویژه‌ای كه بازی‌ها دارند، این است كه همیشه برای جبران شكست فرصت هست. بدین ترتیب فرد می‌آموزد كه اولاً: هیچ شكستی پایان راه نیست و دوماً: این فرصت خواهد بود كه دفعه بعد با دقت و تلاش بیشتر شكست را به پیروزی و موفقیت تبدیل كرد. در واقع شیوه آموزشی «سعی و خطا» موردی  است كه به كرات در بازی‌ها آن را تجربه می‌كنیم و با آن آشنا می‌شویم. در اغلب بازی‌ها گیمر باید با انواع سختی‌ها از دشمنان سرسخت و كینه‌توز گرفته تا راه‌های صعب‌العبور و معماهای دشوار سروكله بزند. اما مجازی بودن تمام این مسائل و بی‌خطر بودن آنها باعث می‌شود یك كودك یا نوجوان به راحتی خود را با آنها درگیر كند و به مرور بیاموزد كه چگونه از پس تك‌تك آنها بر بیاید.
تقویت زبان
این هم یكی از مواردی است كه می‌تواند بسیار مورد توجه والدین قرار گیرد. گرچه آموزش زبان كه كوچك و بزرگ ندارد. در اغلب بازی‌ها به خصوص سبك‌های ماجرایی (Adventure) بازی‌كننده بایستی از طریق گفت‌وگوهای بسیار و بعضاً طولانی با شخصیت‌های بازی به راز معماها دست یابد و در بازی پیش برود. بی‌شك موفقیت در اینگونه بازی‌های گفت‌وگو محور، بدون آشنایی مطلوب با یك زبان خارجی میسر نخواهد بود. البته در ژانرهای دیگر بازی از جمله بازی‌های استراتژی یا نقش‌آفرینی یا حتی تیراندازی نیز بدون درك برخی محاورات و پیغام‌ها و اصطلاحات، از لذت انجام بازی تا حد زیادی كاسته می‌شود. نكته جالب در اینجاست كه مطابق آنچه پژوهش‌های اخیر هم ثابت كرده، بازی و فیلم به سبب هویت سرگرم كننده بودن‌شان، به شیوهای جذاب و غیرملال‌آور به فرد می‌آموزند و باعث تقویت توانایی‌های او از جمله آشنایی با زبان‌های خارجی می‌شوند.

خب، فكر می‌كنم ذكر همین موارد بالا باعث شده باشد از این پس با دیده‌ای واقع‌بینانه‌تر و مثبت‌تر به بازی‌های رایانه‌ای و كنسولی نگاه كنید. شاید اگر خود شما هم كمی بیندیشید، بتوانید موارد جدیدی را به فهرست بالا بیفزایید.